Veröffentlicht in Plattdeutsch

6ter Dezember …

.

6ter Dezember …

De Sünnercloas, de Sünnerkloas
he is all steensched olld as Boas –
is mit sien witten langen Boart
een Mannsbild van de sünner Oart.

Hett in sien Büdel heel büld Soaken
de menn Kinner Freud blods moaken –
denn hett He noch de anner Siet
van nde Minsch blods noch denkt ‘wat Schiet’.

Denn Allens wat verdwarß hier lopen
dat hett h#He schrääven up een Hopen –
un well up disse Listen steit
bekummt van hum de Mors verneit …

© ee

ewaldeden2018-12-06

Advertisements
Veröffentlicht in oostfreesches Platt

de Heergott sien Macht.

de Heergott sien Macht.

Korben un Rallen
de koamt nu an d’ Huus –
de klöärich Blöä fallen
in Haarstens Gebruus.
.
De Bulgen see droagen
tohoop een witt’ Kroon,
as wullen see d’ woagen
to hoal’n ehren Lohn.
.
See wiesen de Minschen
de Heergott sien Macht –
HE lett nich mit sükk schinschen,
HE wiest wor dat kracht.
.
Wi köänt vöör d’ Natur
de Nakk blods buugen –
anners geit denn up letzt’
ok dat Letzde ut d’ Fugen.© ee
.
ewaldeden2018-11-29
.

 

Veröffentlicht in Plattdeutsch

Platt lernen & Links I Platt liern & Links

Platt lernen & Links I Platt liern & Links

Platt liern
Sprachkurse online
 
Een plattdüütsch Kurs mit Text un Spraak ut de Nordsee Blatt. Un bannig goot: https://web.archive.org/web/20150522212640/http://www.nordsee-zeitung.de/plattdeutsche-serie.html
Een Kurs vu’t Radio Bremen. Ik fünd een beten komplizieert.
Platt ankieken!

Platt hören!
Plattdüütsche Nahrichten
Radio Bremen: Plattdüutsch Nahrichten http://www.radiobremen.de/wissen/dossiers/plattdeutsch/index.html
NDR: De Welt snackt Platt
https://www.ndr.de/kultur/norddeutsche_sprache/plattdeutsch/De-Welt-snackt-Platt,platt912.html

Plattdüütsche Schriever

Linklisten


T-Shirts und anderer överlebens-Tüünkrams
http://www.norddeutschephilosophie.de/ – plattdüütsche T-Shirts und sunstwat! Ok min Schapp!
http://plattschapp.de/sp_schall_dat.php?VID=Jqf2nvtS8ZwyuuCg&plg=
http://www.quickborn-verlag.de/

Plattdüütsche Bands!
De fofftig Penns – de Jungs rockt – äh räppt, besonners good: Ik mutt gor nix!
De Tüddelband – de maakt plattdüütsche Pop

Plattdüütsch Sieden:
http://www.muensterlaender-platt.de/index.htm
http://www.plattsatt.de/content/platthoerbar/

Veröffentlicht in Plattdeutsch

De Soaltpott …

 

.

 

De Soaltpott …

 

Marjanne keem van d’ Inkoopen retuur. In fief Minüten wee Teetied, un see stunn noch in Hoot un Mannel. Reent Soathoff, de Koopmann, har hör rein in Schnakk upholl’n. Dordör har see dat, wat see wüggelk hoal’n wullt har, gannich mitkräägen. Soalt un Fleegenfangers, joa, dat har see glieks dübbelt in hör Körf.

Soalt bruks see eelich gannich, wiel see un Gerd Diet leeven mussen – un Fleegenfangers, de har hör Enkelsöähn eer-güstern all tein Stükk van d’ Raiffeisen mitbrocht.

„Verdekkselt nochmoal – nu hevv ik doch de Truurkoarten vergääten.“ Dorüm wee see nämlich extroa losbösselt noa Soathoffs Klüterloaden.

See gnadder in d’ Köäken aal wat vöör sükk hen. Gerd spöär, dat sien Froo düchdich franterich wee. As see nämich vörmörgens noa d’ upstoahn in d’ Blattje keeken har, üm to sehn, well van nu an nich mehr in d’ Konsum koopen wüür, full hör Tekla Büschkers Noam groot in d’ Ooch. See har sükk reschkoapen verfäärt – Tekla wee in d’ Öller doch noch gannich so wiet hen as see sülvst.

Na ja, een bäten klöäterich wee Tekla all sied Joahren wäst – oaber fiefuntachentich – dat is doch noch keen Öller. See stunn mit hör söäbenuntachentich noch dreemoal in d’ Wääk up d’ Markt in d’ Kreisstadt achter d’ Suurkoolfatt.

Marjanne suus aal wat mit de Soaltpott in d’ Köäken hen un her.

Gerd keem jüüst van buten ut de Schwienstall. He muß noch in d’ Noaberdörp noa d’ Kuusenklempner. In sien Bekk gung all sied Doagen irgendwat ungoods tokeer.

Bevöör he mit sien olen Lloyd losbrakker, wull he mit Marjanne noch ähm een Köpke Tee drinken. Well wuß denn, wat de Tann’nrieter mit hum upstelln de.

Oaber wat wee dat – Teetied in d’ Tied, un keen Tee kloar. Sowat har he joa siet ewich un dree Doach nich mehr beläävt. Marjanne de hüm oaber furss beliekteeken, woneem hör dat bi Reent Soathoff ovgoahn wee. „Ik kann mi argern – ik maak doch, dat ik sinnich öller wor. Un nu moot ik mi nochmoal wäär anplünnern.“ See hiem rein noa Lücht. „De Postbüdel moot doch mörgen froo de Breef mitnääm’n – anners kricht Tekla de eers, wenn see all ünner de Grund licht. Wat schall see denn blods van mi holln.“ Gerd kunn hör ansehn, dat see richtich düll up sükk wee.

„Deern – nu wääs doch nich so biesterk“ – van Teedrinken sää he all ganniks mehr – „dien Frünndin kann de Breef sülben joa so nich mehr lääsen.“

„Liekers – mi schall, wenn ik moal ovläävt bün, sowat ok nich tomöötkoamen.“

Een Lüchten streek över Gerds Gesiächt: „Weets wat, Marjanne – ik moot doch glieks up d’ Siel doal, noa Dokter Knieptaang. Ik kiek denn ähm up de anner Kant rin. In Joosten sien Loaden schall ik säker wat finn’n.“

Up irgendeen Oart harn siene Wöör hulpen – denn Marjann keek gannich mehr gnadderich ut hör Kiddelschuud – un tomoal stunn ok een Köpke Tee vöör hum up de Disch.

Bi de Kuusendokter wee dat denn ok nich so fosst. De ole Knieptaang bruks blossich een spierke mit sien blanken Spoa in Gerds Bekk rümtoröörn, un de Schkoa wee behoaben. As he noa tein Minüten wäär dör de Dör noa buten stapp, schoot hüm een ollen Rekloamespröäk in de Kopp: “Mama, Mama – er hat überhaupt nicht gebohrt,“

Gerd kunn sükk een schmüstern nich verkniepen.

Un mit dit schmüstern üm de Oogen weih he över de Stroat, in Joosten sien olen Loaden rin. Junge, har sükk dat hier binn’n verännert, sieddem een jungen, neeän Boas dat särgen tüschen de Schufen un Regoaln har.

„Papeterie“ stunn nu in gülden Bookstoavens an de Huusmüür schreeven. Gerd bleev eersmoal een Settji in d’ Ingang stoahn, bevöör he anfung tüschen de Verkoopsgondeln hen un hertogondeln.

Dat dat sovöäl Bemööten geev, to de man de Lüü Koarten stüürn kunn. Bi Gerd in d’ Kopp fung dat rein an to suusen.

Hochtied, Geburtsdach, dat neeä Auto, Konfirmation, een gooden Prüfung, Noamnsdach – sogoar „Glücklich geschieden“ kunn he lääsen.

He funn oaber keen Koart ov Breef mit Schwaart ümto. He muß doch verrafftich de junge, schniegelige Verkööper dornoa froagen. Denn oahn Truurkoart wäär noa Huus henkoamen – dat Theoater, wat denn up hum tööven de, dat much he sükk nu wüggelk nich utmoalen.

Gerd har bi sien Söökeree woll all spitzkräägen, dat de Verkööper keen Plattdüütsch kunn. So frooch he denn de jung Keerl in sien bested Schooldüütsch: „Haben sie vielleicht Kondolenzbriefe im Sortiment?“ De junge Fendt keek hum mit netso glubsche Oogen an, as dat annerletzt sien Oss doan har, as de vöör de neeä Burseldör stunn. Noa twee Minüten Oogendrein full dat Nichweeten denn as son Ümhang van de Verkööper doal.

„Ach – sie meinen die Karten, mit denen man gratulieren tut, wenn jemand gestorben ist.“

© ee

Veröffentlicht in oostfreesches Platt

„Nebelzeit“ …

Doak trekkt över d’ Land . . .

 

 

 Siet aacht Wääken is Krischoan nu all ünnerwäägens – to Foot ünnerwäägens – van Dörp to Dörp. Aal dat, wat he sien Eegen nöömt, dat hett he in de gröönsche Büdel verwoahrt, de över siene Schullers bummelt.

Siet aacht Wääken hett he nu all mehr keen Dakk över d’ Kopp. Siet aacht Wääken schlöppt he nu all in Buten. Dat Gras steit noch hoch un schier – up d’ Land givt dat noch keen Heubülten in de he sükk schnaas verkruupen kunn.

In de Schüüren bi de Buurnploatzen kann he stilkens nich ünnerkruupen – dor hevvt de Hunnen tüschen Düsterwarden un Mörgenlächte dat Regiment. Un de möächt Frömmden meesttieds gannich good lieden. So een utschmachtigen Landstrieker keeken see denn foaken as wat to frääten an.

Ut een van sien Büksen – twee har he man blods hat – hett een so een Bieter annerletzt de Mors rutreeten. Van dat, wat dorvan blääven is, moakt he sükk nu Plünnen för sien Footen in de Stäävels van Opa Dickermann – wiel de Stäävels hüm een heel Endji to groot sünd.

 

  Tein Joahr hett he sükk as in d’ Paradeis wäänt – in de ole Zigeunerwoagen – dor achtern in Dikkermanns Tuun – ünner de groode Nöätenboom. De Boom, de elker Haarst dat boagen Woagendakk mit siene Früchten to een lüstich Trummel mook. An de busich Doagen – wenner de Noordwest över d’ Diek störmt keem – un de Nöäten de Oosten munterholln säen. Wenn de istern Füürstää vergnööcht vöör sükk hen-schmüsterde, un mit siene Waarmte de Tabaksblöä drööchte, de an d’ Hüselband ünner de Dekk hungen.

Opa Dikkermann sörch stilkens dorför, dat – wenn dat Haarstdach wuur – een groodet Foor schwaarten Törf ünner de Woagen leech. De veerkantich Törfsoden kunn’n dat gannich verwachten, de knuffige iistern Oaben gleunich to moaken.

Wat hett he sükk hööcht un komodich föölt, in de ole hollten Woagen. De ole Woagen, de Joko vöör tein Joahr dor eenfak stoahn loaten hett, as de Seisenkeerl mit dat schwaarte Tüüchs üm Middennacht bi hüm to Visit keem, un hum in de Ewichkeit hoalt hett.

Sien Frünnd Joko ….. – he kunn gannich särgen, wo laang see sükk all kennden. He gung noch in d’ School, dor wee Joko all jümmers mit Peer un Woagen dör d’ Dörp trukken, üm Kant un Band un Kinnerklöädjis to verkoopen.

Eens Doachs wee he denn in d’ Dörp blääven. Krischoan har sükk wunnert, dat sien Peerd dat överhaupts noch kloarkräägen har, över de Hümpel vöör d’ Dörp wächtokoamen.

As wenn sükk een wat dorbi dorcht har, lüüden jüüst in disse Momang de Klokken van d’ Kaarktoorn her to een Hochtied.

Dat ole Deert vöörn in de Diessel wee blods noch een Schkaa van Peerd. De Knoaken stunn’n as Hoakens in d’ Lücht, an de een de Huut uphungen har. De Rirbens seegen ut as een groodet Waaschkbrett. Joko gung dat nich veel bäter. Man kunn hüm de Sakramenten dör de Bakkschokken pusten – so as Opa Dikkermann dat sää, as he Joko to sehn kreech. He hett de beiden denn eers richtich wäär up Stükken brocht – Joko un sien klöäterich Peerd. De ole „Schindmähre“ nööm Veehannelsmann Jöädenblood Jokos tröe Lisa, de he glieks to Peerfleesch moaken wullt har.

Achtein Sömmers – un netsoveel Winters har see Jokos Huus up Trabb hollen – un denn sowat.

In Hannes Dikkermanns Appeltuun is see denn to’n letzden Moal utspaant wurden. Veer Joahr hett see sükk in d’ Gröönland ünner de Appelbööm noch hööcht. Een Wääk vöör Joko is see vöör tein Joahr de Padd in d’ Hääven vöörrut goahn – denn dor sünd see nu liekers wäär binanner – de Twee.

 

  Wo is de tröe Lisa dat woll ankoamen – so oahn hollten Läer up de moager Knoaken? Dat ok all moal de Hoar wächschüürde, wenner Joko keen Schmoalt har, üm de Reems dormit intoschmeeren. Foaken genooch wee een drööch Knüven Brot an d’ Dach för de beiden dat eenzige Foor wäst.

Hannes Dikkermann hett de beiden denn oahn to froagen bi sükk upnoahmen. Opa Dikkermann – de meesten Lüü in d’ Dörp hullen hum för kopplastich, wiel he so een Volk bi sükk logeern leet. So een Volk, dat sükk överall blossich veeruntwintich Stünnens uphollen drüff – irgendwons dor buten vöör de Dörpen.

So een Volk, vöör dat man de Waaschk van d’ Lienen hoalen muß. Man wuß doch, wat dat för Minschen weesen – disse düsterklöärigen Bloodföötlöpers.

Bäedeln – un bi de Dörn lang de Lüü bedreegen – wat anners kunnen de doch nich.

Ochjoa – woahrsärgen un in de Steerns kieken, dat kunnen de Wiever mit dat schwaarte Hoar un de gleunigen Oogen ok noch.

Vöörsehn schull man sükk vöör dat Volk – de Dören un Fensters up Schlött hollen. Mennicheen, de keen Dören mit Schlött har, de dee sien Huus tospiekern, wenn een van de Kinners dör d’ Dörp reep: „De Zigeuners koamt!“.

Un so een Volk geev de ole Kerl bi sükk Bott. Schwienkroam säen de Lüü in d’ Dörp – un am luudsten jüüst de, de dat nödich harn.

De Börchmester stüür denn ok, glieks as de veeruntwintich Stünn’ns ovlopen weesen, de Schkandarm noa Dikkermann hen, üm Joko un sien klöäterich Peerd un Woagen ut dat Dörp to wiesen. De veeruntwintich Stünnens „Kaiserruhe“, de elker Kuntrei disse Foahrenslüü günnen muß.

So har de ole Willem dor in Potsdam dat vöör laang Tieden eenmoal to Papier brocht.

Opa Dikkermann har ünner de Bössel an Siebo Rüstmann sien kantigen Schkandarmskopp denn glieks een van sien dikke Zigaarn stoppt, un hüm oahn Doon noa de Börchmester trüchstüürt. De Gemeendroat schull sükk woagen, Joko ut dat Dörp brengen to loaten – he – Hannes Dikkermann – wüür sien Aarmenhülp an de Gemeente wächfallen loaten. Fiefhunnerd gülden Doalers – he räken jümmers noch in Doalers, liekers de „Reichsmark“ tüschentieds de Moagersüük ovlächt har – trüllerten ut sien Pinunsenschkapp elker Joahr in de Gemeendbüdel.

Denn oahn de Aarmenhülp van Hannes Dikkermann harn de Buurn un de Kooplüü in d’ Kuntrei de Schmachtlieders in d’ rundum an d’ Hals hat.

Ok dat har de ole Willem vöör een Riich van Joahren fastlächt. Dat wee noch Gesetz – ok wenn de knustige keunigliche Potsdamer Striedhammel sied nägenteinachtein bi sien Verwandschkupp – dor bi de Keunigin Wilhelminoa – in d’ schulige Oranjeland hukel.

 

  Dat gröttste Huus in d’ Dörp – de ole Föätenschmää – wee to een Aarmenhuus ümboot worden. Mennich Joahren noadem de letzde Föätenmoaker – „Böttcher“ sääen de Minschen in Düütschland buten de oostfreeschke Grens – mit Sakk un Pakk wächtrukken wee. Dreehunnerd Joahren lang harn de Dikkermanns bestich hollten Föäten langs de Woaterskant för Herings, för Ölich, för Schmoalt un för Soalt leevert.

Füfftich Föätenmoakers weesen in goode Tieden Dach för Dach ünner dat gewaltige Reitdakk togaang wäst. De groode Kaark dor tägenan kennde dat all gannich anners. Van schmörgens in d’ Schummern bit Oabends in Düstern gielden de Soagen un kawammsten de Hoamers. Foaken seech man dat Lucht van de Schienfatten bit noa Middennacht blenkern. Dat klung as Suldoaten-trummeln, wenn dat Iisen in de schwielich Mannslüüfüüsten dat blikkern Band över de Tünnen dreev.

Bit denn een tiedlang moal een Dikkermannboas vergääten har, in d’ Land to kieken. Wiel he to sien Tied to fosst mit Genever un lichtvardige Froolüü togaang wäst is. He har nich de groode „Fabrik“ in d’ Noaberkuntrei wassen sehn. De „Fabrik“ mit de neemoodschen Dampkädels as Haart van de Maschinen dor ümto – de „Fabrik, in de Mannslüü, de niks anners läert harn, un Froonslüü un Kinner, de niks anners kunnen, för een Schäät van de Doalers, de sien Föätenmoakers kräägen, teinmoal sovöäl Tünnen an een Dach tosoamenklüterten, as sien Handwaarkers in een Wääk kloarkreegen un ovleeverten.

So keem dat mit de Tied, as dat koamen muß – een Fuust har de letzde Tünnreifen över dat letzde Fatt drääven – dat letzde Spundlokk wee verpikkt, un dat Füür to’n Föäten utbrann’n wee utgoahn. Heel saacht wuur dat in dat groode Huus. De Schieven in de Fensterlokken wurden spoakerk – de Dören bleeven up d’ Schlött – un de Spinnkers, Fleddermüüs un Voagels trukken dor in.

För över twee Minschenöller full dat Huus in Schloap – net as bi Dornröschen in Grimms Vertellereen. Bit Hannes Dikkermann – in de Riech van de Hannelslüü mit disse groode Noam de söbente – een Aarmenhuus dorut moakt hett. Dat wee för dat heele Dörp wat heel Nees wäst. Sowat har dat in d’ Land noch nich gääven. De Minschen in dat Rundum üm de Kaark twiefelden denn ok an Hannes Dikkermann sien Küän. De meesten van de Dörpslüü stunnen achter de Dören un luurden up de Dach, an de Hannes Dikkermann mit noakend Mors langs de Kaark brägenklöäterich achter sien verlüstichgoahn Denken anleep.

 

  Dat Begriepen, wo riek de knüsterige Junggesäel wüggelk wee – dat hett bi de Dörpers een büld Tied un noch mehr Belääven brukt.

As de Tieden leeger wuurden, un de ole Dörpkrooch – as Krööger Knappsakk sien Goldgruuv har moal een de Utschank beteekend – tomoal Stöähn bruks, un Hannes Dikkermann de Stöähnpoahl sett’d hett, dor is dat noch nümms ingoahn.

 

De Tied wee man jüüst een halv Joahr öller worden, as Schimmelpennings Kolonioalwoarenloaden düchdich anfung to hoosten. Oahn Hannes Dikkermann sien Böstwikkels ut Doalerschiens wee de Klüterloaden över kört ov lang to een dodet Huus worden. Dor hevvt de Dörpslüü dat ok noch nich begrääpen. Eers as de Möller Windscheef heesterk an to knücheln fung – un de Flöägels van sien Möälen nich mehr so gliemich dör de Lücht flutterden – dor gung de Minschen in d’ Dörp een Lucht up. Dor seegen de eersten Hannes Dikkermann sien Schienfatthannen lüchten.

De Kösten för de neeän Seils fungen näämich all an, de Möälensteert antognaueln. Hannes Dikkermann hett de franterich Drievers van d’ Spoarkass denn flink de Tannen trukken. Dat de Drööchte in d’ Sömmer keen Frücht brocht har, kunn man doch de Möller nich in d’ Bankbook schrieven. De Teinde – de he för d’ Moalen kreech, seech denn för d’ Joahr ok eder so ut as de Schkabellnskoppen tüschen de Kaarsenbööm, de de Vöägels wächjoagen schullen.© ee 

Ewald Eden